Hoeveel tijd bespaart AI een notariskantoor? De cijfers

Waarom dit nu telt: de capaciteitscrisis

Het Nederlandse notariaat passeerde in 2025 een recordaantal akten: ruim 2 miljoen, met een sterke groei in hypotheek- en overdrachtsakten en bv-oprichtingen (KNB). Tegelijk daalde het aantal notarissen met ongeveer 8 procent in tien jaar, en liepen de wachttijden bij sommige kantoren op tot vijf maanden (Advocatie).

De conclusie is belangrijk voor hoe u tijdwinst moet lezen. Het knelpunt is niet te weinig vraag, maar te weinig capaciteit. Tijd die AI teruggeeft is daarom geen reden om mensen te laten gaan, het is ruimte om meer dossiers met hetzelfde team te doen en de wachttijd te verkorten.

Waar gaat de tijd nu heen?

Niet elke taak levert evenveel op. De grootste tijdwinst zit in repetitief tekst- en controlewerk; de complexe juridische afweging blijft mensenwerk. Weeg daarbij hard bewijs zwaarder dan zacht: een controleerbaar cijfer uit het notariaat telt sterker dan een overdraagbare schatting uit de bredere juridische of zakelijke sector, die niet in een notariskantoor is gemeten.

Wat zeggen de onderzoeken?

Er is geen publieke tijdstudie per notariële taak in Nederland. Wel zijn er gezaghebbende onderzoeken naar AI-productiviteit, zoals Noy en Zhang (Science, 2023) en het Future of Professionals-rapport van Thomson Reuters (2025), plus één concreet Nederlands notariaatcijfer: kantoor SmartLegal bespaarde twee uur per dag op intake en afspraken (KNB Notariaat Magazine, 2024).

Reken het zelf uit

Reken conservatief. Met een bewust voorzichtige aanname, 15 procent tijdwinst op het handwerk (de onderkant van de onderzoeksrange), vertaalt de winst zich naar capaciteit en niet naar ontslagen. De orde van grootte hieronder gaat van die aanname uit.

Indicatieve capaciteitswinst

Voorzichtige schatting (15% van het handwerk). Geen belofte, een orde van grootte.

Waarde gerekend op een interne kostprijs van 40 euro per productief uur. Tegen het externe uurtarief (105 tot 335 euro) ligt de opbrengstwaarde hoger. Bronnen voor de loon- en tariefbasis: KNB en gepubliceerde notariaat-uurtarieven.

De eerlijke kanttekeningen

Dit is waar de meeste leveranciers stoppen, en wij niet. Drie dingen die u moet weten voordat u een percentage gelooft:

De meeste cijfers zijn overdraagbaar, niet gemeten in een notariskantoor. De studies hierboven komen uit de bredere juridische en zakelijke sector. Het enige harde Nederlandse notariaatcijfer is de 2 uur per dag van SmartLegal. Behandel de rest als orde van grootte.
Notarissen rekenen meestal een vaste prijs per akte, niet per uur. Bespaarde uren worden pas euro's als het kantoor er meer dossiers mee aanneemt of een extra aanname vermijdt bij groei. In de huidige markt (recordvolumes, wachttijden) is dat realistisch, maar het is een voorwaarde, geen automatisme.
De echte besparing blijkt pas in uw eigen kantoor. Samen meten we hoe lang taken nu duren en hoeveel tijd de AI werkelijk teruggeeft, en pas dan onderbouwen we uw business case met uw eigen cijfers.

AI ondersteunt, de notaris beslist. Elke AI-uitkomst gaat langs een menselijke goedkeuring voordat er iets de deur uitgaat. Het cliëntgesprek en het passeren blijven mensenwerk. Dit sluit aan op het KNB AI-afwegingskader Deel 1 (2025) en de geheimhoudingsplicht van artikel 22 Wet op het notarisambt.

Waarom lokaal het verschil maakt

Tijdwinst is mooi, maar niet ten koste van vertrouwelijkheid. Juist de taken met de grootste besparing (transcriptie van gesprekken, dossiervoorbereiding, data-extractie) raken de gevoeligste informatie: erfrechtdossiers, familiesituaties, BSN's. De meeste AI-aanbieders sturen die data naar een cloud. Vastpilot draait lokaal op een Mac Mini in uw eigen kantoor, zodat u de tijdwinst pakt zonder dat cliëntdata het pand verlaat. Dat is het verschil tussen "soeverein in een datacenter" en "soeverein op uw bureau".

Veelgestelde vragen

Hoeveel tijd bespaart AI gemiddeld in een notariskantoor?

Brede onderzoeken wijzen op 6 tot 20 procent tijdwinst per week en ongeveer 240 uur per jaar per professional. Het enige harde Nederlandse notariaatcijfer is 2 uur per dag op intake (SmartLegal, KNB Magazine). De meeste percentages zijn overdraagbare schattingen; de echte besparing blijkt in uw eigen kantoor.

Vervangt AI dan notarismedewerkers?

Nee. In een markt met recordvolumes, minder notarissen en lange wachttijden is herwonnen tijd vooral capaciteit: meer dossiers met hetzelfde team. AI doet het voorwerk, de notaris beslist en blijft eindverantwoordelijk.

Waarom maakt lokaal draaien verschil?

Bij gevoelige dossiers en de geheimhoudingsplicht van artikel 22 Wet op het notarisambt wilt u dat data het kantoor niet verlaat. Vastpilot draait lokaal, zodat u tijd wint zonder cliëntdata naar een cloudprovider te sturen.

Bronnen

Onderzoek en cijfers

Nederlands notariaat

Verder lezen op deze site: Lokale AI versus cloud-AI · Wat AI wel en niet mag in het notariaat · Hoe zet u AI in op een notariskantoor

Wouter Porton

Co-founder, frontend en devops bij Vastpilot