EU AI Act FAQ. Veertien vragen, kort beantwoord.

Ja. De verordening geldt voor elke organisatie die AI gebruikt, ook als gebruiker (deployer) en niet alleen als bouwer. Voor notariskantoren zijn vooral de AI-geletterdheidsplicht (artikel 4, sinds 2 februari 2025), de transparantieverplichtingen (artikel 50, per 2 augustus 2026) en bij hoog-risico-systemen de gebruikersverplichtingen van artikel 26 relevant. Het complete overzicht staat op EU AI Act voor notarissen.

Drie data om te onthouden. 2 februari 2025: verboden praktijken en AI-geletterdheid, al van kracht. 2 augustus 2026: transparantieverplichtingen van artikel 50 en het gros van de governance-bepalingen. 2 december 2027: beoogde nieuwe datum voor de hoog-risico-verplichtingen onder Annex III, na het Digital Omnibus-akkoord van 7 mei 2026 dat formeel nog moet worden bekrachtigd. Een fasegewijs stappenplan staat in de AI Act-checklist.

Het politieke akkoord van 7 mei 2026 tussen Raad, Parlement en Commissie verschuift de verplichtingen voor zelfstandige hoog-risico-systemen (Annex III) van 2 augustus 2026 naar 2 december 2027, en voor AI in gereguleerde producten (Annex I) naar 2 augustus 2028. Wat níet schuift: de geletterdheidsplicht, de verboden praktijken en de transparantieverplichtingen. De formele bekrachtiging wordt vóór 2 augustus 2026 verwacht.

Nee. Ondersteunende toepassingen zoals e-mail-triage, transcriptie, samenvattingen en documentanalyse met menselijke controle vallen in de praktijk onder beperkt of minimaal risico. Hoog-risico-classificatie kan in beeld komen bij systemen die structureel bijdragen aan juridische beslissingen. Classificeer per systeem en leg de motivering vast; hoe dat werkt staat in het AI-register-stappenplan.

Het kabinet stelt in de concept-Uitvoeringswet een hybride model voor met tien markttoezichthouders, gecoördineerd door de Autoriteit Persoonsgegevens en de RDI; de AP wordt vangnet-toezichthouder voor hoog-risico-AI zonder sectortoezichthouder. Het BFT en het tuchtrecht via de kamers voor het notariaat blijven daarnaast gewoon bestaan. Per toezichthouder uitgelegd op de toezichthouders-pagina.

Nee. Het voorstel ging op 20 april 2026 in internetconsultatie (gesloten 1 juni 2026) en moet nog langs de Raad van State en het parlement; het kabinet verwacht inwerkingtreding na 2 augustus 2026. De verordening zelf geldt intussen rechtstreeks. De volledige tijdlijn staat op de Uitvoeringswet-pagina.

Drie categorieën uit artikel 99: tot 35 miljoen euro of 7 procent van de wereldwijde jaaromzet voor verboden praktijken, tot 15 miljoen euro of 3 procent voor schending van de overige verplichtingen, en tot 7,5 miljoen euro of 1 procent voor onjuiste informatie aan toezichthouders. Voor MKB geldt steeds het laagste van de twee. Bedragen, MKB-regel en het realistische risicoplaatje staan op de boetes-pagina.

Praktisch nog niet van een Nederlandse toezichthouder, omdat de Uitvoeringswet die de bevoegdheden regelt nog niet in werking is. Let op: de AVG-handhaving door de AP staat daar volledig los van en loopt onverminderd door. Voor een notariskantoor dat met persoonsgegevens werkt is dat vandaag het scherpste kader.

Niet als zelfstandige wetsplicht, maar de onderliggende verplichtingen maken het praktisch onmisbaar: AI-verwerkingen horen in het AVG-verwerkingsregister, de geletterdheidsplicht vergt overzicht, en bij hoog-risico-systemen gelden documentatieplichten. Eén tabel met twaalf velden per systeem volstaat; zie het stappenplan.

Artikel 4 verplicht organisaties sinds 2 februari 2025 ervoor te zorgen dat medewerkers die met AI werken voldoende AI-geletterd zijn: AI in werkprocessen herkennen, de werking op hoofdlijnen begrijpen en de grenzen kennen. Het KNB AI-afwegingskader stelt hetzelfde als beroepsnorm. Een teamsessie van een dagdeel plus een vaste plek in het inwerkprogramma dekt dit voor de meeste kantoren.

Vanaf 2 augustus 2026 vereist artikel 50 transparantie bij onder meer AI-gegenereerde content en chatbots: een cliënt mag niet ongemerkt met AI communiceren. Voor intern ondersteunend gebruik met menselijke eindcontrole is geen mededeling per dossier vereist, maar een algemene passage in de dienstverlening- of privacyverklaring is verstandig en past bij de notariële zorgvuldigheidsnorm.

Ja, mits binnen de bestaande kaders: de notaris heeft een wettelijke grondslag voor BSN-verwerking via de Wet op het notarisambt, en de AVG eist minimalisatie, beveiliging en een verwerkersovereenkomst. Verwerking buiten de EU is bij BSN- en aktegegevens praktisch niet uitlegbaar; lokale of EU-only verwerking is de route die aantoonbaar voldoet. De afweging staat in lokale AI versus cloud-AI.

Per 10 juli 2027 vervalt de Wwft en gaan de AMLR, AMLD6 en het AMLA-toezicht gelden. AI-systemen die cliëntenonderzoek of sanctiescreening ondersteunen moeten dan audit-bewijs leveren dat op de nieuwe verordening aansluit. Vraag leveranciers nu al naar hun AMLR-roadmap, niet alleen naar de Wwft-status; achtergrond op EU AI Act voor notarissen.

Drie stappen. Eén: inventariseer alle AI-gebruik inclusief schaduw-AI (vier tot acht uur). Twee: zet de uitkomst in een AI-register met risico-classificatie per systeem. Drie: plan een korte geletterdheidssessie voor het team. Daarmee voldoet u aan de plichten die nu al gelden en bent u klaar voor de transparantieverplichtingen van augustus 2026.