Uitvoeringswet AI-verordening: status

Wat de Uitvoeringswet regelt

Een Europese verordening werkt rechtstreeks, maar laat drie dingen bewust aan de lidstaten: wie toezicht houdt, hoe sancties worden opgelegd en hoe ondersteunende instrumenten worden ingericht. Het Nederlandse voorstel (consultatieversie) regelt daarom in de kern:

De toezichtstructuur. Een hybride model met tien bestaande toezichthouders als markttoezichthouder binnen hun eigen domein, met de Autoriteit Persoonsgegevens en de RDI in een coördinerende rol. De AP wordt bovendien vangnet-toezichthouder voor hoog-risico-AI zonder sectortoezichthouder en richt daarvoor een AI-eenheid in. De volledige verdeling staat op onze toezichthouders-pagina.
De sanctiebevoegdheden. Welke autoriteit de boetes uit artikel 99 kan opleggen en volgens welke procedure. Zonder deze grondslag kan een Nederlandse toezichthouder de AI Act-boetes niet effectief opleggen.
De AI-regulatory sandbox. Een testomgeving onder begeleiding van AP en RDI waarin organisaties AI-systemen kunnen toetsen voordat ze op de markt komen.

Tijdlijn: van consultatie tot inwerkingtreding

2 februari 2025, eerste AI Act-verplichtingen van kracht: verboden praktijken en AI-geletterdheid (artikel 4).
2 augustus 2025, verplichtingen voor aanbieders van general-purpose AI-modellen; lidstaten moesten hun sanctieregels gereed hebben.
20 april 2026, staatssecretaris Aerdts (Digitale Economie) brengt de Uitvoeringswet in internetconsultatie en maakt de beoogde toezichtverdeling bekend (kabinetsbericht).
1 juni 2026, internetconsultatie gesloten. De reacties worden verwerkt; daarna gaat het voorstel naar de Raad van State en vervolgens naar de Tweede Kamer.
2 augustus 2026, de transparantieverplichtingen van artikel 50 en het gros van de governance-bepalingen van de verordening worden van toepassing. De Uitvoeringswet is dan naar verwachting van het kabinet nog níet in werking.
2 december 2027, beoogde nieuwe datum voor de hoog-risico-verplichtingen (Annex III) volgens het Digital Omnibus-akkoord van 7 mei 2026, dat formeel nog moet worden bekrachtigd.

De Autoriteit Persoonsgegevens drong er publiekelijk op aan dat het kabinet haast maakt: zolang de wet er niet is, mist Nederland een deel van zijn handhavingsstructuur terwijl de Europese verplichtingen wel gaan gelden.

Wat er geldt zónder de wet

De vertraging wordt makkelijk verkeerd begrepen, in twee richtingen. Daarom precies:

De verordening geldt gewoon. De AI-geletterdheidsplicht (sinds februari 2025), de verboden praktijken en straks de transparantieverplichtingen van artikel 50 gelden rechtstreeks, met of zonder Nederlandse wet. Een kantoor dat wacht op de Uitvoeringswet wacht op het verkeerde signaal.
De AVG wacht nergens op. De AP handhaaft het privacyrecht onverminderd, met AI als benoemd focusgebied. Voor een notariskantoor dat met persoonsgegevens en BSN's werkt, is dat vandaag het scherpste kader.
Alleen de Nederlandse AI Act-boete wacht. Het opleggen van de sancties uit artikel 99 door een Nederlandse toezichthouder vergt de bevoegdheidsgrondslag uit de Uitvoeringswet. Tot die er is, is dat instrument niet compleet.

Wat dit betekent voor uw kantoor

Drie praktische gevolgen:

Gebruik de luwte om de basis te leggen. De periode tot de wet en tot de (waarschijnlijk verschoven) hoog-risico-deadline is precies genoeg voor een AI-register, de geletterdheidstraining en het opschonen van schaduw-AI. Wie dat nu doet, hoeft straks niets te repareren.
Reken niet op uitstel van de transparantieplichten. Artikel 50 (onder meer kenbaar maken dat een cliënt met AI-gegenereerde content te maken heeft) staat per 2 augustus 2026 gewoon op de kalender.
Volg de behandeling. Bij de parlementaire behandeling kan de toezichtverdeling nog wijzigen. Wij houden deze pagina bij; de verified-datum bovenaan toont de laatste controle.

Veelgestelde vragen

Is de Uitvoeringswet AI-verordening al in werking?

Nee. De internetconsultatie sloot op 1 juni 2026. Daarna volgen verwerking van de reacties, advies van de Raad van State en behandeling in beide Kamers. Het kabinet verwacht zelf dat de wet later dan 2 augustus 2026 in werking treedt.

Betekent de vertraging dat de AI Act in Nederland nog niet geldt?

Nee, dat is het grootste misverstand. Een verordening werkt rechtstreeks: de verboden praktijken en de geletterdheidsplicht gelden al sinds februari 2025, en de transparantieverplichtingen volgen per 2 augustus 2026. Alleen het Nederlandse toezicht- en boete-instrumentarium is nog niet compleet zolang de Uitvoeringswet er niet is.

Wie wordt de toezichthouder voor mijn notariskantoor?

In het voorstel is de Autoriteit Persoonsgegevens de algemene markttoezichthouder voor hoog-risico-AI waar geen sectortoezichthouder bestaat, en daarmee het meest waarschijnlijke AI Act-loket voor een notariskantoor. Het vertrouwde sectortoezicht van het BFT en het tuchtrecht via de kamers voor het notariaat blijven daarnaast gewoon bestaan.

Kan het voorstel nog veranderen?

Ja. Een consultatieversie is geen wet: de reacties uit de consultatie, het advies van de Raad van State en amendementen in de Kamer kunnen de toezichtverdeling en de procedures nog wijzigen. Deze pagina beschrijft de stand van 12 juni 2026 en wordt bijgewerkt bij relevante wijzigingen.

Bronnen

Alle bronnen zijn aanklikbaar en geverifieerd op 12 juni 2026.

Verder lezen op deze site:
· Wie houdt toezicht op AI in het notariaat
· EU AI Act-boetes, bedragen en het echte risico
· Een AI-register opstellen in vijf stappen
· EU AI Act FAQ voor het notariaat
· EU AI Act voor notarissen, het complete overzicht

Uitvoeringswet AI-verordening. Stand van zaken.